We delen 5 inzichten

Je weet dat je kennis hebt.
Je weet dat je iets te brengen hebt.
Maar toch zit je daar.
In de teamvergadering. Op de gang. Of tijdens een leerlingbespreking.
Met een hoofd vol ideeën, observaties en oplossingsrichtingen… die je niet uitspreekt.

Want je wilt niet belerend overkomen.
Of ‘weer die ene collega zijn met hoogbegaafdheid’.
Of wéér de aandacht trekken, terwijl er al zo weinig ruimte is.

Dus blijf je stil. Of zeg je net te weinig.
En van binnen knaagt het.

Zichtbaar zijn zonder jezelf op te dringen, het klinkt als een paradox.
Maar het kan.
Sterker nog: het is essentieel als je écht verschil wilt maken als specialist.

In dit blog neem ik je mee in een aantal inzichten die je helpen om je plek op een natuurlijke manier in te nemen. Niet groter dan nodig. Niet kleiner dan wenselijk.

1. Zichtbaar zijn begint niet met praten, maar met luisteren

Opmerkelijk misschien, maar waar: de meest zichtbare specialisten zijn vaak geen praters, maar stille verbinders. Ze weten wat er leeft in het team. Ze voelen waar ruimte zit. En ze laten zien dat ze snappen waar collega’s tegenaan lopen.

Wil je serieus genomen worden in je rol? Begin dan niet met ‘weten’, maar met verbinden op de praktijk van de ander.

Een collega die ploetert met een leerling?
Vraag: “Wat zou jij het liefste anders willen bij hem?”
En pas dan komt jouw kennis tot zijn recht, als toevoeging, niet als correctie.

2. Verwar bescheidenheid niet met onzichtbaarheid

“Ik wil geen haantje-de-voorste zijn.”
Begrijpelijk.
Maar dat betekent niet dat je je maar moet verstoppen.
Zichtbaarheid is niet hetzelfde als profilering. Het gaat erom dat anderen wéten wat ze aan je hebben.

Dat kan ook klein:
• Laat eens iets achter op de tafel van een collega waar ze morgen mee aan de slag kan
• Stuur een kort verslagje na een overleg met één praktische tip erbij
• Deel een moment uit de klas dat raakt (en leg uit waarom)

Zichtbaarheid is: jezelf beschikbaar stellen, zonder jezelf op te dringen.

3. Durf de rol van specialist te nemen, ook als niemand je vraagt

Veel specialisten wachten.
Op toestemming.
Op een uitnodiging.
Op een moment waarop ‘het veilig voelt’.

Maar soms komt dat moment niet vanzelf.
Sterker nog: veel scholen weten niet goed wat ze van een specialist hoogbegaafdheid mogen verwachten.

Dat betekent dat jij de rol soms moet vormgeven vóórdat je hem kunt invullen.

Durf te beginnen. Ook zonder mandaat.
Een leerlingbespreking bijwonen. Iets aanbieden dat past bij een actueel thema. Een collega meenemen in jouw denklijn, al is het informeel.

Jouw meerwaarde wordt pas zichtbaar als je hem laat zien.

4. Benoem wat je ziet, zonder het oordeel

Misschien wel het lastigste stuk. Je ziet een leerling structureel onderpresteren. Een groep waarin verrijkingswerk meer ‘moetje’ dan motor is. Of een collega die vanuit goede bedoelingen totaal langs de behoefte van het kind werkt.

En jij weet dat het anders kan.
Sterker nog: jij hebt geleerd hoe het anders kan.

Toch zeg je niets.
Want je wilt de relatie niet beschadigen.

Probeer het eens zo:
“Wat me opvalt, is dat hij vooral met de basis bezig is, terwijl ik vermoed dat hij veel meer aankan. Zou het helpen als ik eens meekijk of meedenk over zijn weekstructuur?”

Geen oordeel. Geen correctie.
Wel scherp.
Wel helpend.

Dat is professioneel zichtbaar zijn.

5. Zorg voor draagvlak, niet voor applaus

Zichtbaarheid is geen doel op zich.
Je hoeft geen applaus.
Je hoeft niet het voorbeeld te zijn voor ‘hoe het moet’.

Wat je wél nodig hebt: een team dat weet waar jij voor staat. En waar ze je voor kunnen bellen.
Zodat jij kunt doen waar je goed in bent.
Niet in je eentje, maar samen.

En ja: dat begint klein. Met meebewegen, meedenken, meewerken, zónder jezelf te verliezen.

Je hoeft jezelf niet te overschreeuwen.
Maar wel te laten zien.
Op een manier die past bij jou en bij de rol die je draagt.

In de vervolgopleiding Rolversterking gaan we precies hiermee aan de slag.
Niet met nog meer theorie, maar met echte casussen, teamdynamiek en draagvlak, positionering en het inzicht in je professionele stevigheid.
Zodat je niet alleen weet wat je doet, maar ook hoe je er staat.

Wil jij je rol versterken met behoud van verbinding én impact?
Lees meer over de vervolgopleiding Rolversterking. De data voor 2026 staan online (de eerst volgende groep start in maart).

Extra geld vanuit de overheid
We blijven vragen voor scholing krijgen. In 2025 loopt er nog een subsidie vanuit het ministerie van OCW (vraag bij je samenwerkingsverband). En nu de nieuwe wet basisondersteuning in zicht is (2026), is er ook geld vrijgemaakt. Net voor de zomer van 2025 is ook bekend geworden dat de samenwerkingsverbanden €23 miljoen per jaar extra krijgen vanaf 2026, zodat de initiatieven uit de eerdere subsidie door kunnen gaan.

In ons ideale wereldbeeld bestaan er oplossingen die ALTIJD werken. We houden onszelf hier mee voor de gek. Er bestaan geen acties, oplossingen, tips en tools of vragen die altijd hetzelfde effect of antwoord hebben.

‘Zou ze nu daadwerkelijk aan de slag gaan met verrijkingswerk in de klas?’

‘Ik weet het niet. Ze laat de leerlingen vaak nog veel werk uit het basisboek maken. Ik hoop dat de kinderen nu niet alleen maar meer werk krijgen. Dan heb ik liever dat ze het verrijkingswerk nog even laat liggen en het compacten goed regelt.’

‘Ze heeft in elk geval interesse getoond in het nieuwe materiaal.’

Vragen naar tips en tools aan een specialist

Als je eenmaal als specialist hoogbegaafdheid aan het werk gaat, zal je dit type vragen regelmatig langs horen komen. Collega’s zien je soms als bron voor duidelijke stappenplannen, nieuwe handigheidjes wat betreft klassenmanagement of een wandelende encyclopedie van geschikt verrijkingsmateriaal. Hieronder lees je een aantal variaties op deze vragen:

• Op welke manier zorg ik ervoor dat deze leerling weer gemotiveerd raakt?
• Hoe kies ik het juiste verrijkingsmateriaal?
• Wat is handig om te doen als mijn collega niet compact in de klas?
• Hoe ga ik het gesprek met school aan over passend onderwijs voor mijn kind?
• Heb jij tips voor het aanpassen van de weektaak van de hoogbegaafde leerlingen?
• Wat is een werkbare manier om je klassenmanagement te regelen zodat compacten & verrijken makkelijker te organiseren wordt?
• Hoe help ik ouder inzien dat ze zich teveel zorgen maken om hun kind?
• Welke tools zijn er om vaardigheden te trainen in de plusklas?
• Hoe krijg ik mijn schoolteam geïnspireerd om aanpassingen te doen in het onderwijs voor de HB leerlingen?

Ik kan zo nog wel even doorgaan. Zoveel mensen, zoveel vragen. 

Er kunnen allerlei redenen zijn om dit type vragen te stellen

Vaak willen we een situatie anders gaan aanpakken of iets oplossen en zien we zelf nog niet hoe we dat moeten gaan doen. Het kan dan heerlijk zijn om even samen te brainstormen of om inspiratie te krijgen.

Maar net zo vaak wordt de vraag gesteld en wordt er niks, of maar heel kort iets gedaan met het antwoord. Je ziet die ene collega toch weer verdergaan in oude routines. In dit artikel wil ik een aantal inzichten delen die je wellicht helpen om die collega te begrijpen.

En aan alle (toekomstig) specialisten wil ik als eerste zeggen, neem dit gedrag niet persoonlijk. Je doet niks verkeerd met het geven van advies, tips of tools. Dit zijn heel gewone menselijke gedragingen. Jij doet het waarschijnlijk op andere terreinen ook. Zodra je dit gaat herkennen, valt er bij jezelf misschien een stuk weg wat betreft irritatie, teleurstelling of onzekerheid over je rol als specialist.

1. Op zoek naar makkelijke oplossingen die altijd werken

In ons ideale wereldbeeld bestaan er oplossingen die ALTIJD werken. Ons brein denkt heel lineair, van A naar B. Als ik dit doe, dan gebeurt er dat. Deze versimpeling van de werkelijkheid is handig, want het kost ons minder energie om steeds te bedenken dat een actie meerdere gevolgen kan hebben. En dat die gevolgen heel verrassend kunnen zijn.

We houden onszelf hier mee voor de gek. Er bestaan geen acties, oplossingen, tips en tools of vragen die altijd hetzelfde effect of antwoord hebben.

Zelfs het antwoord op de som 1 + 1 = … kunnen we beantwoorden met 11. En ja, ik weet het, dit is als grapje bedoeld. Maar laten we wel wezen, het is gewoon waar. Dat het ‘goede antwoord’ op deze vraag 2 is, hebben we elkaar aangeleerd en is een afspraak. Er zijn vast nog meer antwoorden op deze vraag te bedenken, maar ik met mijn vastgeroeste volwassenenbrein vindt dat al lastig om voor te stellen. Vraag het de kinderen maar eens, zij weten nog dat er op elke vraag meerdere antwoorden zijn.

Ben je toch op zoek naar die ene juiste oplossing dan is de kans groot dat je op een bepaald moment ontdekt dat die oplossing niet altijd het gewenste effect heeft. Dit kan ontzettend teleurstellen, je kunt aan jezelf gaan twijfelen (doe ik het dan verkeerd?) of aan de oplossing zelf. Elk moment is nieuw: elk schooljaar, elk seizoen, elke week, elke les, elke minuut.

Herken je collega’s die op zoek zijn naar de eenvoud, naar die ene oplossing die elk hoogbegaafd kind gaat helpen? Snap je hun wens tot dit type oplossingen? Waar heb je die neiging zelf?

2. Nu controle willen op iets in de toekomst

Wat zouden we toch graag controle hebben op de toekomst. Deze wens is heel nadrukkelijk aanwezig in onze maatschappij. Leren voor een toets, een dagprogramma maken, reflecteren, diploma’s halen, doelen stellen, analyseren, een route uitstippelen, lesstof inplannen, alles voor de gewenste uitkomst.

In al deze gevallen denken we van tevoren dat onze acties een lineair gevolg hebben. We zijn zo geprogrammeerd dat we hier ook de bewijzen voor zien. Maar wat nu als er verwacht wordt dat we iets nieuws gaan doen? Als we nog niet weten wat de oplossing is voor die hoogbegaafde leerling die niet meer naar school wil?

We weten het niet en dus gaan we gokken.

Je kunt het nadenken over de toekomst zien als een groot zwart denkgat. Er zijn zoveel factoren niet te overzien (in feite alle factoren) dat ons brein deze gaten gaat opvullen. Want blijkbaar moet er over nagedacht worden voor we iets durven doen.

Hoe vullen we dit gat op? We gaan onze oude ervaringen langs om te kijken of daar iets gevonden wordt wat vergelijkbaar is. Herinneringen, verhalen, nieuwberichten en situaties komen in je op. Dit kunnen ook prima verhalen zijn uit boeken of films.

Vervolgens gaat onze fantasie er een draai aan geven. Mensen zijn zeer creatief en dit uit zich op vele manieren. Zo ook op het gebied van toekomstdenken. Onze fantasie probeert zich natuurlijk aan onze norm van ‘realistisch’ te houden. We bedenken zo realistisch mogelijke scenario’s, maar vergeten dat het zelfs dan nog simpel om fantasieën gaat.

Alles wordt aan elkaar gedacht en voilà, we hebben het denkgat gevuld. Ons brein probeert ons te helpen, heus. Maar dat betekent niet dat we ook maar iets aan hebben.

Vervolgens proberen we controle uit te oefenen op het toekomstscenario dat het meest is blijven plakken in ons brein. We denken in het hier en nu al te weten of een tip of werkwijze gaat werken, want we zien immers in onze gedachten al wat er waarschijnlijk gaat gebeuren. Weliswaar zijn het allemaal verzinsels, maar dat vergeten we voor het gemak even op dat moment.

Herken je deze menselijke neiging van ons brein: U vraagt om een toekomstscenario, wij draaien? Herken je het bij collega’s (‘Ja maar als die leerling dat mag, dan willen ze het straks allemaal’)? En kun je jezelf hier ook op betrappen?

3. Het missen van inzicht

Wanneer verandering voor onszelf niet logisch is, hebben we wilskracht nodig om het vol te houden. Ik herhaal hier even een stukje uit het artikel Bewuste sabotage van passend onderwijs? Verandering in een onderwijsorganisatie:

Verandering begint niet met actie.

Dat zien we vaak over het hoofd. Verandering begint namelijk met inzicht. Een inzicht betekent dat je werkelijkheid er anders uit gaat zien. Denk maar aan het moment dat je ontdekte dat Sinterklaas niet bestaat. Je werkelijkheid werd anders.

Zo is het bij veel specialisten gegaan. Op enig moment hebben ze inzichten gehad rondom hoogbegaafdheid. Persoonlijke inzichten of meer op het niveau van goed onderwijs.

Deze inzichten zorgen ervoor dat het oude gedrag niet meer logisch is. Op deze manier is verandering moeiteloos. Niet dat je gelijk perfect weet wat te doen, maar je staat open voor nieuw gedrag. Je gaat het experiment aan om dit te ontwikkelen.

Oplossingen, tips en tools werken alleen als je er zelf aan toe bent. Ben je er niet aan toe dan heb je wilskracht nodig om ze in te zetten. En wilskracht inzetten vraagt veel energie. Vroeg of laat is je grens bereikt en lukt het niet meer. Behalve als je gaandeweg alsnog en inzicht hebt gehad. Maar vaak, juist als we iets heel hard proberen, staan we minder open door alle energie die we opgebruiken.

Herken je voor jezelf momenten dat oud gedrag niet meer logisch was? Herken je ook wanneer je op doorzettingsvermogen nieuw gedrag uitprobeerde en je terugviel? Kun je nu dan ook met een meer compassievolle blik naar jezelf en die ‘vastgeroeste’ collega kijken?

Het type denken dat we hebben kleurt onze ervaring

Dit betekent ook dat wat je denken over het zijn van specialist je ervaring kleurt. Hierover zal ik mijn volgende blog schrijven, maar echte verdieping hierin vindt plaats in onze vervolgopleiding.

Ben je nieuwsgierig naar de vervolgopleiding?

Wil je daar echt dieper inzicht in opdoen en leren werken aan implementatie? Kijk dan vooral bij onze Vervolgopleiding Rolversterking.

Niks missen?

Het is fijn als passend onderwijs ook voor (hoog)begaafde leerlingen wordt gerealiseerd. Wij zetten ons daarvoor in. We delen elke 2 weken gratis een blog met een cadeautje.Wil je niks missen? Schrijf je in voor onze inspiratiemails.

Wanneer we weer een keer een barrière of onzekerheid ervaren is dit feedback dat we weer even in ons geconditioneerde denken geloven. Dat is wat het leven soms pijnlijk of moeilijk maakt.

In onze vervolgopleiding, waarin we de cursisten verder helpen groeien in hun rol als specialist hoogbegaafdheid, besteden we aandacht aan begeleiden zonder barrières. We besteden hier zelfs twee volledige dagen aan.

Onderwerpen die aan bod komen zijn onder andere vragen als:

Hoe komt het dat hoogbegaafde leerlingen vaker psycho-educatie aangeboden krijgen en waarom werkt dit soms wel en soms niet?

Hoe zit het met motivatie, veerkracht en (zelf)vertrouwen bij de hoogbegaafde leerlingen?

Hoe kan het dat kinderen barrières ervaren op school? En hoe komt het dat wijzelf of collega’s barrières waarnemen? Wat zien we dan werkelijk?

We hebben het hier over mentale barrières

Dit is een fascinerend fenomeen en de kans is groot dat we ons allemaal een voorstelling kunnen maken van wat het ervaren van een barrière inhoudt. Woorden als terughoudendheid, niet durven, lef, bang, perfectionistisch, controle willen houden komen vaak ter sprake bij dit onderwerp.

Toch ervaren we barrières bij heel verschillende zaken. De één schiet in de rode vlekken bij het idee aan spreken of zingen voor een groep. De ander ervaart stress bij problemen met het digibord of durft niet naar binnen als er een hond aanwezig is.

Zoveel mensen, zoveel barrières lijkt het wel. Het deel dat altijd overeenkomt is de angst en/of de onzekerheid in deze ervaringen.

We worden niet met deze angst en onzekerheid geboren

Barrières ontstaan, vaak onbewust en onschuldig, zodra we onze identiteit gaan ontwikkelen. We gaan iets geloven over onszelf en over het contact met de rest van de wereld.

We gaan geloven dat wij bang zijn voor honden. Dat zijn we niet altijd geweest.

We gaan geloven dat selectie-voetbal betekent dat je geen fouten meer mag maken en dat jij alleen maar perfect mag zijn in het spel. Ooit was het echt een spel.

We gaan geloven dat we onhandig zijn met computers. Vroeger durfden we op knopjes te drukken en te testen via trail and error.

We gaan geloven dat je op school niet kunt zijn wie je bent, dat mensen dan boos worden. Er waren tijden dat we gedrag van anderen niet persoonlijk namen en elke dag fris en nieuw de wereld in konden stappen.

Barrières worden altijd vanbinnen uit beleefd.

Barrières zeggen iets over wat je bent gaan aannemen als waarheid.

Onzekerheid bestaat niet buiten je denken.
Wat je voelt komt niet van die hond, van dat digibord of van het zingen voor een groep.

Als we echt gaan doorzien dat onze ervaring en dus ook de barrières van binnenuit komen, ontstaat bevrijding. Je hoeft hier niet hard aan te werken, om te denken of je denken te herprogrammeren. Het doorzien, je er bewust van worden dat dit is hoe het werkt. Bij jou, bij mij. Dat is inzicht opdoen. Een verschuiving krijgen in je werkelijkheid. Je oude reacties en gedrag zijn dan automatisch niet meer nodig.

Weet je wat dit betekent?

Dat we geen slachtoffers zijn van onze omstandigheden of van andere mensen. De schuld ergens neerleggen is niet meer nodig.

En wanneer we weer een keer een barrière of onzekerheid ervaren is dit feedback dat we weer even in ons geconditioneerde denken geloven. Dat is wat het leven soms pijnlijk of moeilijk maakt.

Weten waar dit gevoel daadwerkelijk vandaan komt, betekent dat we beter voor onszelf kunnen zorgen. Niet door onszelf te veroordelen, maar door te vertragen en met liefde te kijken naar wat er gebeurt.

Hier zit de vrijheid, de veerkracht en de levenslust van de mens.

Meer leren?

Wil je daar echt dieper inzicht in opdoen en leren werken aan implementatie? Kijk dan vooral bij onze Vervolgopleiding Rolversterking.

Niks missen?

Het is fijn als passend onderwijs ook voor (hoog)begaafde leerlingen wordt gerealiseerd. Wij zetten ons daarvoor in. We delen elke 2 weken gratis een blog met een cadeautje.Wil je niks missen? Schrijf je in voor onze inspiratiemails.

Iedereen heeft het vermogen om uit zichzelf een inzicht te krijgen en dus om moeiteloos te veranderen van gedrag

Dat verandering niet begint met actie, is al een inzicht op zich. Dit kon je lezen in deel 1. Inzicht is iets persoonlijks. Je kunt niet bij de ander op een knopje drukken om inzicht te genereren. In dit vervolg gaat het over dat waar je wel invloed op hebt.

Jij bent de grens van je cirkel van invloed

Ken je de cirkel van invloed en de cirkel van betrokkenheid? De cirkel van invloed bevindt zich binnen de cirkel van betrokkenheid. We kunnen bij van alles betrokkenheid voelen, maar onze invloed reikt een stuk minder ver.

Kort en bondig gezegd, in je cirkel van invloed bevind jij je, en jij alleen.
We gedragen ons vaak alsof we wel invloed hebben op anderen.
We praten alsof we wel invloed hebben op anderen.
Het is een illusie.

Vraag je maar eens af:

Luister jij naar iedereen die jou vijftig euro vraagt? Vast niet.
Luister jij naar iedereen die zijn mening over jou geeft? Ik hoop het niet.
Luister jij naar iedereen die je vertelt wat belangrijk is aan onderwijs? Dan zal je wel elke dag een andere mening hebben.

Slik je voor zoete koek wat ik hier schrijf?

Zou kunnen, maar de kans dat je wat je nu leest toetst aan je eigen overtuigingen, ervaringen en meningen is erg groot. Bewust of onbewust, jij bepaalt of je openstaat voor de mogelijkheid van een nieuw inzicht. Niet ik.

Laten we eens kijken wat je kunt wanneer we de cirkel van invloed puur om jou heen ligt en geen centimeter verder. Want om je werk als specialist echt waardevol te laten zijn is het noodzakelijk om niet te gaan kijken naar de ander en naar wat daar (volgens jou) zou moeten gebeuren, maar naar jezelf.

En nee, dat is niet hard werken. Het mag ook makkelijk en ontspannen.

1 Overtuigingen

Tegenwoordig hoor en lees je veel over overtuigingen die je al dan niet in de weg kunnen zitten. Mooi, maar wij gaan nadrukkelijk niet in op het herprogrammeren, omdenken of werken aan je mindset. Veel te veel moeite wat ons betreft en ook een route om in te verdwalen. Zoals in deel 1 al aan bod kwam, verandering begint niet met actie, maar met inzicht.

Neem een onderzoekende houding aan en wees eens nieuwsgierig naar de volgende type vragen:

• Wat geloof jij over verandering?
• Welke mening heb je over die ene collega of leerling?
• Zie jij één juiste oplossing voor passend onderwijs of ben je in staat je te laten verrassen tot meerdere mogelijkheden?

Een aantal (onbewuste) aannames die veel leven in onze maatschappij:

• Dat die collega het beleid niet uitvoert, komt omdat hij het niet kan.
• Leren hoeft niet leuk te zijn.
• Een team meekrijgen is lastig.
• Wie ben ik om te zeggen wat mijn collega moet doen. Ik zit pas 8 jaar in het onderwijs, zij al bijna 35.

Wie hier nieuwsgierig naar durft te kijken, creëert een ruimte voor eigen inzichten. In die ruimte ontstaan mogelijkheden voor verandering.

Je overtuiging komt in je bewustzijn en vraagt verder niet om mee aan het werk te gaan. Nee, vertrouw op je inzicht en leef verder. Uiteindelijk zal je zien dat er een verandering heeft plaatsgevonden. Maak het niet moeilijker dan dat. complexiteit toevoegen verlamt.

2 Bewust van je gemoed

Niemand levert goed werk of maakt de juiste beslissingen vanuit een laag gemoed. Een laag gemoed zijn de momenten dat je stress ervaart, problemen ziet, onrustig bent of intense emoties ervaart. Vaak ervaren we deze momenten als verkramping en willen we dit oplossen. Vergetende dat een laag gemoed altijd voorbij gaat. Dat hoort bij onze menselijke natuur.

Stijgt je gemoed dan lijken problemen er niet meer te zijn, komt er rustig in je op wat je wilt doen of gaat zeggen, is de wereld luchtiger en meer ontspannen.

Nu vraag ik je niet om je gemoed te gaan beïnvloeden. Dat is de moeilijke weg. Ik vraag je alleen om geen beslissingen te nemen vanuit een laag gemoed, niet in gesprek te gaan vanuit die toestand (discussies en/of gekwetste gevoelens gegarandeerd) of zelfs maar om over je collega’s na te denken. Want die kunnen toch niks goed doen in jouw ogen, op dat moment.

Zie je gevoel als een alarmbel om niet harder te gaan werken, maar juist minder.

3 Leun achterover met je volle belangstelling

Iedereen heeft het vermogen om uit zichzelf een inzicht te krijgen. Een van de overtuigingen die we veel zien is het idee dat je als specialist heel hard moet werken om verandering voor elkaar te krijgen. Toch ligt de regie in werkelijkheid bij de ander. Iedereen heeft het vermogen om een inzicht te krijgen. Dit geldt niet alleen voor collega’s, kinderen hebben dit ook al gekregen bij de geboorte.

Ergens zijn we gaan geloven dat andere mensen, experts of specialisten het beter weten dan wijzelf. We hebben geleerd naar externe signaleren te luisteren in plaats van naar onze interne wijsheid.

Om die ene collega weer meer naar zijn eigen wijsheid te laten luisteren, is het fijn als jij als specialist daar ruimte voor creëert. Blijf weg bij hard werken en invullen. Maar wees oprecht nieuwsgierig naar de eigenheid van je collega. Stel vragen, luister zonder oordeel, ben aanwezig. Vertrouw erop dat door echt aanwezig te zijn, je ruimte laat voor mogelijkheden.

Het faciliteren van inzicht is het houden van een liefdevolle ruimte, tijd en stilte waarin de ander via zijn eigen nieuwsgierigheid tot inzicht mag komen. Want net als jijzelf kan de ander overtuigingen op het spoor komen die inzicht uitlokken. Niet vanuit schuld, schaamte of boosheid. Inzichten voelen liefdevol aan en laten ons zien dat het ook makkelijk mag.

Dit vermogen is bij iedereen binnen de schoolorganisatie aanwezig.

Meer leren?

Wil je daar echt dieper inzicht in opdoen en leren werken aan implementatie? Kijk dan vooral bij onze Vervolgopleiding Rolversterking.

Niks missen?

Het is fijn als passend onderwijs ook voor (hoog)begaafde leerlingen wordt gerealiseerd. Wij zetten ons daarvoor in. We delen elke 2 weken gratis een blog met een cadeautje.Wil je niks missen? Schrijf je in voor onze inspiratiemails.

Wat een inzicht met je kan doen! Je logica verschuift. Het oude gedrag voldoet niet meer.

Het zou wat sneller mogen: de veranderingen in school voor de hoogbegaafde leerlingen. Dit is wat veel specialisten ervaren, die al thuis zijn in de materie. Ze zien wat er nodig is voor passend onderwijs en weten vaak de juiste materialen te vinden. Ja, ze willen hun collega’s met liefde helpen, ook die ene collega die maar niet in beweging komt.

Dit is een voor ons zeer herkenbare situatie, (mede) doordat wij er zelf middenin hebben gezeten. Gedachtes als zo moeilijk is het toch niet? of ik heb zelfs alles al voor ze uitgewerkt en voorbereid spoken door je hoofd.

Het is geen onwil, geen bewuste sabotage. Zou het een soort van onbewust dwarsliggen zijn? Grote vraagtekens, weinig duidelijkheid. Verandering is moeilijk gaan we geloven en het is hard werken.

Ja en nee

Verandering begint niet met actie

Dat zien we vaak over het hoofd. Verandering begint namelijk met inzicht. Een inzicht betekent dat je werkelijkheid er anders uit gaat zien. Denk maar aan het moment dat je ontdekte dat Sinterklaas niet bestaat. Je werkelijkheid werd anders.

Zo is het bij veel specialisten gegaan. Op enig moment hebben ze inzichten gehad rondom hoogbegaafdheid. Persoonlijke inzichten of meer op het niveau van goed onderwijs. Deze inzichten zorgen ervoor dat het oude gedrag niet meer logisch is. Op deze manier is verandering moeiteloos. Niet dat je gelijk perfect weet wat te doen, maar je staat open voor nieuw gedrag. Je gaat het experiment aan om dit te ontwikkelen.

Verandering zonder inzicht

De moeilijkheden ontstaan als het inzicht bij een aantal mensen ontbreekt en je als organisatie gaat veranderen. Ze zullen eerder in hun oude gedrag blijven. We hopen dat inzichten ontstaan bij studiedagen, meekijken in een andere klas of door te horen hoe kinderen zijn vastgelopen.

We hebben er geen grip op, want een inzicht is nu eenmaal iets wat van binnenuit gebeurd. We blijven het wel proberen om er grip op te krijgen. Denk maar een aan de vreselijke foto’s op de verpakking van sigaretten. Of het fenomeen lifestyle coach, waar je naar doorverwezen kan worden door de huisarts. Zonder eigen inzicht werkt het niet en gaan we praten in termen als doorzettingsvermogen, overtuigen of motivatie.

Op deze manier is verandering moeilijk.

Je kunt ze vaak makkelijk aanwijzen

Elke specialist kan aanwijzen wie van zijn collega’s al heeft ingezien wat het belang is van passend onderwijs. Tijdens de verandering in gedrag kan die collega best met vragen komen, want die weet heus niet direct hoe het moet. Maar je merkt meer moeiteloosheid.

Wanneer je collega nog geen inzicht heeft gehad, dan is dat hetgeen waar je je mee bezig wilt houden. Ja, de collega zal zijn werk misschien al anders moeten gaan inrichten, omdat dit nu al gevraagd wordt vanuit de organisatie. Alleen wil je deze collega niet verliezen in een burn-out of schoolwissel.

Bij jou werkt het net zo

Zelf heb je vast weleens bedacht dat je persoonlijk iets moest veranderen aan je gedrag. Denk aan de klassieke voorbeeld van minder geld uitgeven, ’s avond niet meer snoepen of niet schreeuwen tegen je kinderen. Je zou kunnen zeggen dat deze voorbeelden in de mode zijn.

Een persoonlijk inzicht heeft misschien niks te maken met deze mode. Geen geld uitgeven is goed voor de duurzaamheid. Toch kan jouw inzicht is anders zijn zoals: als ik zo doorga kan ik die vliegtickets naar Curaçao helemaal niet betalen en mis ik de bruiloft van mijn broer. Soepel hou je daarna je hand op de knip.

Jij hebt in je leven waarschijnlijk al meerdere keren soepel je gedrag veranderd. Maar deze voorbeelden schieten je misschien niet direct te binnen, want we focussen in onze maatschappij vaak op de zaken die moeite hebben gekost in plaats van te waarderen wat vloeiend gaat.

Kun je de onschuld zien bij je collega’s?

Het zou zomaar kunnen, dat je door dit te lezen pas beseft wat een inzicht met je kan doen. Wat een verandering van je werkelijkheid betekent. Je logica verschuift. Het oude gedrag voldoet niet meer en is niet meer logisch.

Daardoor kun je ook de onschuld in het oude, starre gedrag van die ene collega gaan zien. Zodra je dit stuk herkenning hebt, kan het zomaar zijn dat je anders gaat reageren. Dat er iets in jullie verhouding verandert, doordat jij een inzicht hebt gehad. Je herkent het in plaats van dat je het verwerpt. Het inzicht hoeft nog niet eens bij die collega in te vallen om echte verandering in gang te zetten.

Verandering begint echt bij jezelf

In deel twee zal ik een paar handvaten delen, zodat je nog wat meer gevoel kunt ontwikkelen voor waar je wél grip op hebt.

Wil je daar echt dieper inzicht in opdoen en leren werken aan implementatie? Kijk dan vooral bij onze Vervolgopleiding Rolversterking.

Niks missen?

Het is fijn als passend onderwijs ook voor (hoog)begaafde leerlingen wordt gerealiseerd. Wij zetten ons daarvoor in. We delen elke 2 weken gratis een blog met een cadeautje.Wil je niks missen? Schrijf je in voor onze inspiratiemails.